Bij de ziekte van Sjögren kunnen ook de zenuwen worden aangetast. Ongeveer 10% van de mensen met Sjögren krijgt te maken met neurologische problemen, ook wel neuropathie genoemd. Dit betekent dat één of meerdere zenuwen niet goed functioneren.

Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel (de zenuwen die vanuit het ruggenmerg naar spieren, huid en organen lopen). Deze perifere zenuwen sturen spieren aan en geven signalen van pijn, tast en temperatuur door aan de hersenen. Als deze zenuwen worden aangetast, kan dat leiden tot pijn, tintelingen, spierzwakte en problemen met evenwicht of gevoel.

Soorten zenuwaandoeningen bij Sjögren

• Mononeuropathie: uitval van één zenuw.
• Polyneuropathie: ontsteking van meerdere zenuwen tegelijk.
• Autonome neuropathie: aantasting van de kleine zenuwen die o.a. doorbloeding, zweten en temperatuurregeling aansturen.

Klachten en symptomen

• Mononeuropathie 
  Klachten kunnen zijn: tintelingen of een doof gevoel in een deel van het gezicht, arm of been, of plaatselijke spierzwakte.
  
  
• Polyneuropathie
  Polyneuropathie komt het vaakst voor. Typische klachten zijn brandende of stekende pijn, het gevoel op “kussentjes” te lopen, spierzwakte en moeite met evenwicht.
  
  
• Autonome neuropathie
  Hierbij zijn de kleine zenuwen aangedaan. Mogelijke klachten zijn een branderig gevoel in handpalmen of voetzolen, droge huid, jeuk en nagelafwijkingen.

Onderzoek en diagnose

Een neuroloog onderzoekt welke vorm van neuropathie aanwezig is via:

• EMG: meet de elektrische activiteit van spieren en zenuwen.
• Autonoom functieonderzoek: bijvoorbeeld een rimpeltest.
• Huidbiopsie: onderzoek van zenuwvezels in een klein stukje huid.

Behandeling van neurologische klachten

De behandeling richt zich op het verlichten van klachten en het voorkomen van verdere schade:

• Pijnbestrijding: specifieke medicatie zoals amitriptyline, duloxetine of gabapentine.
• Therapie: fysiotherapie en ergotherapie voor behoud van kracht en mobiliteit.
• Leefstijl: gezonde voeding en niet roken zijn cruciaal.

Tips voor het dagelijks functioneren

• Blijf bewegen: behoud balans en spierkracht.
• Valpreventie: volg een training voor stabiliteit.
• Let op vitamine B6: een te hoge dosering kan klachten verergeren.

Veelgestelde vragen (FAQ): over neuropathie bij Sjögren

1. Wat is neuropathie bij Sjögren? 
   Neuropathie betekent dat één of meerdere zenuwen niet goed functioneren. Dit kan leiden tot pijn, tintelingen, spierzwakte of gevoelsstoornissen. 
   
   
2. Hoe vaak komen neurologische problemen voor bij Sjögren? 
   Ongeveer 10% van de mensen met Sjögren heeft in meer of mindere mate last van neurologische klachten. 
   
   
3. Zijn deze zenuwproblemen te genezen? 
   Volledig herstel is zeldzaam, maar met medicatie, therapie en aanpassingen kunnen klachten vaak sterk verminderen. 
   
   
4. Helpt beweging bij neuropathie? 
   Ja, regelmatig bewegen bevordert de doorbloeding en helpt spieren sterk te houden. Overbelasting moet wel vermeden worden. 
   
   
5. Kan voeding invloed hebben? 
   Gezonde voeding ondersteunt het herstel en voorkomt tekorten. Overmatige inname van vitamine B6 moet worden vermeden.
   
   
6. Kan neuropathie bij Sjögren ook zorgen voor 'hersenmist' (brain fog)?
   Hoewel neuropathie meestal over de zenuwen in de rest van het lichaam gaat, ervaren veel patiënten ook cognitieve problemen. Er is een verband tussen de neurologische belasting van het zenuwstelsel en 'brain fog' (concentratieverlies en vergeetachtigheid). Wanneer het zenuwstelsel overprikkeld is door neuropathische pijn, verbruikt dit zoveel hersencapaciteit dat andere taken lastiger worden.
   
   
7. Hoe weet ik of mijn tintelingen door Sjögren komen of door een vitamine B12-tekort?
   Dit is een zeer veelgestelde vraag omdat de symptomen (tintelingen, doof gevoel) identiek zijn. Mensen met Sjögren hebben een verhoogd risico op een tekort aan vitamine B12 (soms door maagproblemen zoals atrofische gastritis). Een arts moet daarom altijd via bloedonderzoek uitsluiten of de zenuwklachten komen door een tekort of door directe zenuwaantasting door de Sjögren zelf.

Meer informatie

• NVSP: brochures en ervaringsverhalen.
• Thuisarts.nl: informatie over neuropathie.

Lees meer over: Psychische gevolgen van Sjögren: Begrijp de emotionele impact en ontdek ondersteuningsmogelijkheden.