Wat zijn droge ogen?

Droge ogen zijn een veelvoorkomend probleem bij mensen met de ziekte van Sjögren. 
Dit komt doordat de afweer van het lichaam de traanklieren aanvalt, waardoor ze minder goed werken. Er wordt minder traanvocht aangemaakt en de kwaliteit van het traanvocht gaat achteruit.

Ook mensen zonder Sjögren kunnen last hebben van droge ogen. Dit wordt Non-Sjögren Sicca genoemd. De oorzaken zijn dan anders, maar de klachten lijken vaak sterk op die van mensen met Sjögren.

Traanvocht is belangrijk om het oogoppervlak vochtig, schoon en gezond te houden. Als dit onvoldoende aanwezig is of van slechte kwaliteit is, worden de ogen kwetsbaar voor irritatie en beschadiging.

Klachten bij droge ogen

Droge ogen kunnen veel verschillende klachten geven. Niet iedereen ervaart dezelfde symptomen en de ernst kan verschillen per persoon.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• Een branderig of prikkelend gevoel in de ogen
• Het gevoel alsof er zandkorrels of stof in het oog zitten
• Wazig of wisselend zicht
• Lichtgevoeligheid (fel licht is pijnlijk of hinderlijk)
• Tranende ogen: dit klinkt vreemd, maar de tranen zijn vaak van slechte kwaliteit en bevochtigen het oog niet goed
• Halo’s (lichte kringen) rondom lampen, vooral in het donker
• Rode en snel geïrriteerde ogen
• Gezwollen of ontstoken oogleden
• Extra klachten bij veel schermgebruik, airconditioning of wind

Mogelijke complicaties

Niet iedereen met droge ogen krijgt complicaties, maar het is goed om alert te zijn.

Mogelijke problemen zijn:

• Beschadiging van het hoornvlies (door uitdroging of te hard wrijven). Dit kan pijnlijk zijn en het zicht blijvend beïnvloeden.
• Blepharitis (ontsteking van de ooglidranden): dit ontstaat wanneer de Meibom-kliertjes in de oogleden niet goed werken. 

Symptomen van blepharitis 

• Korstjes op de wimpers
• Verlies van wimpers
• Rode, gezwollen of pijnlijke oogleden
• Een geïrriteerd, jeukend of branderig gevoel 

Een goede verzorging van de oogleden kan blepharitis verminderen en voorkomen dat klachten erger worden. 

Hoe wordt de diagnose gesteld? 

De diagnose droge ogen wordt meestal gesteld door de oogarts, soms op advies van de reumatoloog of huisarts.

Enkele onderzoeken die kunnen worden gedaan zijn: 

• Schirmertest: een klein papiertje wordt in het ooghoekje geplaatst om de hoeveelheid traanvocht te meten.
• Kleurstoffenonderzoek: met speciale kleurstoffen kan de oogarts beschadigingen op het hoornvlies zichtbaar maken.
• Meten van de traanfilm: hierbij kijkt de arts naar de kwaliteit, stabiliteit en samenstelling van het traanvocht. 

Meer informatie vind je in de Brochure Droge Ogen van de NVSP. 

Behandeling van droge ogen 

De behandeling hangt af van de ernst van de klachten en eventuele beschadigingen van het hoornvlies.

Mogelijke behandelingen zijn: 

• Geen behandeling nodig: bij milde klachten en weinig schade.
• Kunsttranen: oogdruppels die het traanvocht aanvullen. Er bestaan verschillende soorten, soms zonder conserveermiddel om allergische reacties te voorkomen.
• Kappenbril: een bril die de ogen beschermt tegen wind en uitdroging.
• Scleralenzen of bandagelenzen: speciale lenzen die het oogoppervlak beschermen. Deze behandeling wordt alleen bij ernstigere gevallen toegepast.
• Oogplugjes (punctum plugs): kleine plugjes die in de traanbuisjes worden geplaatst zodat tranen minder snel wegstromen.
• Ontstekingsremmende oogdruppels: worden tijdelijk voorgeschreven bij ernstige ontstekingen. 

Elke behandeling heeft voordelen, maar soms ook risico’s. Overleg daarom altijd met je oogarts wat in jouw situatie het beste is. 

Tips voor het dagelijks leven 

Veel patiënten merken dat kleine aanpassingen in het dagelijks leven een groot verschil maken.

Enkele tips zijn: 

• Zorg voor voldoende luchtvochtigheid in huis, bijvoorbeeld met een luchtbevochtiger of bakjes water aan de verwarming.
• Vermijd airco en föhns of richt deze niet direct op je gezicht.
• Bescherm je ogen buiten met een zonnebril, meekleurende glazen of een kappenbril.
• Gebruik een pet of hoed met klep om fel zonlicht te vermijden.
• Zoek druppels die bij jou passen: er bestaat niet één beste druppel, het is vaak een kwestie van uitproberen.
• Let op bij conserveermiddelen: sommige oogdruppels bevatten stoffen waar je allergisch voor kunt worden. Kies in dat geval voor conserveermiddelvrije druppels.
• Verzorg je oogleden goed: reinig je oogleden dagelijks met een wattenschijfje en lauwwarm water, of speciale reinigingsdoekjes.
• Neem schermpauzes bij computerwerk. Even knipperen en wegkijken helpt. 

Voedingssupplementen 

Sommige voedingssupplementen worden gepromoot om klachten van droge ogen te verminderen, bijvoorbeeld omega-3-vetzuren. Vooralsnog is er geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat deze middelen werken, maar sommige mensen hebben er baat bij. Overleg met je arts als je een voedingssupplement wilt gaan gebruiken. Houd er rekening mee dat supplementen meestal niet worden vergoed door de zorgverzekeraar.  

Meer informatie en hulp  

• Bestel de Brochure Droge Ogen van de NVSP.
• Raadpleeg je huisarts, oogarts of reumatoloog bij ernstige klachten. 

Veelgestelde vragen (FAQ): over droge ogen 

1. Kunnen droge ogen ook tranen?
   Ja. Vaak zijn dit reflextranen die snel wegstromen en het oog niet goed bevochtigen.
   
   
2. Welke oogdruppels zijn het beste bij droge ogen?
   Dat verschilt per persoon. Er bestaat niet één “beste druppel”. Het is belangrijk om verschillende soorten te proberen in overleg met de arts.
   
   
3. Helpen voedingssupplementen tegen droge ogen?
   Er is geen hard wetenschappelijk bewijs, maar sommige mensen ervaren verlichting. Overleg altijd met je arts voordat je supplementen gebruikt.
   
   
4. Wat is blepharitis?
   Blepharitis is een ontsteking van de ooglidranden, vaak met korstjes, rode oogleden en irritatie. Goede ooglidhygiëne kan helpen.
   
   
5. Wanneer moet ik naar de oogarts?
   Als je klachten ernstig zijn, je zicht achteruitgaat of je pijn hebt in je ogen, neem dan contact op met je oogarts of huisarts. 

Bronnen 

• NVSP – Brochure Droge Ogen
• Thuisarts.nl – Droge ogen
• Oogvereniging Nederland – Droge ogen informatie

Lees ook: Droge mond bij Sjögren: Ontdek de impact van een verminderde speekselproductie en wat je eraan kunt doen.